WMO ชี้ Energy Imbalance พีคสุด 65 ปี มหาสมุทรซับร้อน 39 เท่า

บทนำ: โลกไม่ได้แค่ร้อนขึ้น แต่กำลังกักเก็บพลังงานไม่อยู่

บทความนี้จะพาคุณเข้าใจตัวเลขที่ WMO เพิ่งประกาศว่าน่ากังวลที่สุดในรอบ 65 ปี นั่นคือ Earth’s Energy Imbalance หรือความไม่สมดุลทางพลังงานของโลก คืออะไร ทำไมมหาสมุทรถึงต้องซับความร้อนมากถึง 91% และตัวเลข 39 เท่าของพลังงานมนุษย์ทั้งโลกมาจากไหน รวมถึงอีกด้านของสมการที่สวนทางกันคือ ทำไม AI ที่เรากำลังตื่นเต้นกันอยู่ ถึงเป็นส่วนหนึ่งที่ทำให้ก๊าซเรือนกระจกของสหรัฐฯ กลับมาพุ่ง 2.4% ในปี 2025 ทั้งที่เคยลดลงมา 2 ปีติด

คุณจะได้เห็นภาพรวมตั้งแต่ฟิสิกส์พื้นฐานของโลก ไปจนถึงผลกระทบเชิงเศรษฐกิจจากดาต้าเซ็นเตอร์ เพื่อประเมินอนาคตของเทคโนโลยีและสภาพภูมิอากาศไปพร้อมกัน

Energy Imbalance คืออะไร และทำไม WMO ถึงเพิ่งใส่เป็นตัวชี้วัดหลัก

Earth’s Energy Imbalance (EEI) คือผลต่างระหว่างพลังงานจากดวงอาทิตย์ที่โลกได้รับ กับพลังงานที่โลกสะท้อนและแผ่ออกไปสู่อวกาศ ในสภาวะสมดุลควรใกล้เคียงศูนย์ แต่เมื่อก๊าซเรือนกระจกอย่างคาร์บอนไดออกไซด์ มีเทน และไนตรัสออกไซด์เพิ่มขึ้น ชั้นบรรยากาศจะกักพลังงานไว้มากขึ้น ปล่อยออกได้น้อยลง

ในรายงาน State of the Global Climate 2025 ที่องค์การอุตุนิยมวิทยาโลก (WMO) เผยแพร่เมื่อวันที่ 23 มีนาคม 2026 ซึ่งเป็นวันอุตุนิยมวิทยาโลก WMO ได้เพิ่ม EEI เป็นตัวชี้วัดสภาพภูมิอากาศหลักเป็นครั้งแรก ร่วมกับอุณหภูมิโลก ก๊าซเรือนกระจก ความร้อนมหาสมุทร ระดับน้ำทะเล และธารน้ำแข็ง

ผลการประเมินระบุว่า EEI แตะระดับสูงสุดนับตั้งแต่เริ่มมีการบันทึกเชิงสังเกตการณ์ในปี 1960 หรือสูงสุดในรอบ 65 ปี นั่นหมายความว่าโลกกำลังกักเก็บความร้อนสุทธิในอัตราเร่ง ไม่ใช่แค่ร้อนเป็นพักๆ แต่ระบบกำลังสะสมพลังงานส่วนเกินอย่างต่อเนื่อง

WMO ย้ำว่า ช่วงปี 2015-2025 คือ 11 ปีที่ร้อนที่สุดเป็นประวัติการณ์ โดยปี 2025 เองร้อนเป็นอันดับ 2 หรือ 3 เท่าที่เคยวัดมา อุณหภูมิเฉลี่ยสูงกว่ายุคก่อนอุตสาหกรรม (1850-1900) ประมาณ 1.43°C

91% ลงทะเล 1% ที่เรารู้สึก: ความร้อนส่วนเกินไปอยู่ที่ไหน

หลายคนเข้าใจว่าภาวะโลกร้อนคืออากาศร้อนขึ้น แต่ข้อมูลจาก WMO ชี้ชัดว่า ความร้อนที่เรารู้สึกจากอากาศเป็นเพียงยอดภูเขาน้ำแข็ง

มหาสมุทร 91%: ดูดซับความร้อนส่วนเกินเกือบทั้งหมด ทำหน้าที่เป็นกันชนที่ใหญ่ที่สุดของโลก
พื้นดินและทวีป 5%: สะสมในดินและชั้นเปลือกโลก
น้ำแข็ง 3%: ใช้ไปกับการละลายธารน้ำแข็ง แผ่นน้ำแข็งกรีนแลนด์และแอนตาร์กติกา
ชั้นบรรยากาศ 1%: นี่คือส่วนที่เราวัดเป็นอุณหภูมิอากาศที่มนุษย์รู้สึกโดยตรง

นี่คือเหตุผลที่แม้เราจะรู้สึกว่าร้อนขึ้นแค่ 1-2 องศา แต่ระบบทั้งหมดกำลังสะสมพลังงานมหาศาล และ 29% ของก๊าซ CO2 ที่มนุษย์ปล่อยในช่วง 10 ปีที่ผ่านมา ก็ถูกมหาสมุทรดูดซับไว้เช่นกัน ซึ่งเป็นสาเหตุของภาวะกรดในมหาสมุทร

23 เซตตะจูล เท่ากับ 39 เท่าพลังงานมนุษย์: ทำไมมหาสมุทรถึงเป็นระเบิดเวลา

ตัวเลขที่ทำให้บทความนี้เป็นพาดหัวคือ ตัวเลขความร้อนในมหาสมุทร รายงานของ WMO ร่วมกับงานวิจัยที่ตีพิมพ์ในวารสาร Advances in Atmospheric Sciences ระบุว่า ในปี 2025 เพียงปีเดียว ชั้นน้ำมหาสมุทรลึก 0-2,000 เมตร มีความร้อนสะสมเพิ่มขึ้นประมาณ 23 เซตตะจูล (zettajoules)

23 เซตตะจูล มากแค่ไหน? นักวิทยาศาสตร์เทียบว่าเท่ากับประมาณ 39 เท่าของพลังงานทั้งหมดที่มนุษยชาติใช้ในหนึ่งปี ทั้งไฟฟ้า น้ำมัน ก๊าซ ทุกอย่างรวมกัน และนี่เป็นปีที่ 9 ติดต่อกันที่ระดับความร้อนสะสมในมหาสมุทรทำสถิติสูงสุดใหม่ เป็นสถิติต่อเนื่องที่ยาวนานที่สุดเท่าที่เคยวัดได้

ความน่ากลัวกว่านั้นคืออัตราเร่ง: อัตราการอุ่นขึ้นของมหาสมุทรเพิ่มขึ้นมากกว่า 2 เท่า เมื่อเทียบช่วง 1960-2005 กับ 2005-2025 ผลที่ตามมาคือระดับน้ำทะเลที่สูงขึ้นประมาณ 11 เซนติเมตรนับตั้งแต่ปี 1993 และอัตราเพิ่มระดับน้ำทะเลเร่งตัวจาก 3.8 มม./ปี เป็น 4.2 มม./ปีในช่วงหลัง

WMO ยังระบุว่า ความเข้มข้นของ CO2 ในปี 2024 ซึ่งเป็นปีล่าสุดที่มีข้อมูลรวมสมบูรณ์ แตะระดับสูงสุดในรอบ 2 ล้านปี ส่วนมีเทนและไนตรัสออกไซด์สูงสุดในรอบอย่างน้อย 800,000 ปี

อีกด้านของโลก: ทำไมสหรัฐฯ ปล่อยก๊าซพุ่ง 2.4% ในปี 2025 ทั้งที่โลกพยายามลด

ท่ามกลางสัญญาณโลกเสียสมดุล อีกฝั่งหนึ่งของสมการคือแหล่งปล่อยก๊าซ รายงานเบื้องต้นของ Rhodium Group ที่เผยแพร่เมื่อ 13 มกราคม 2026 ระบุว่า ก๊าซเรือนกระจกของสหรัฐฯ ในปี 2025 เพิ่มขึ้น 2.4% เมื่อเทียบกับปี 2024 ซึ่งเป็นการเพิ่มขึ้นครั้งแรกในรอบ 2 ปี หลังจากที่เคยลดลง 0.5% ในปี 2024 และ 3.5% ในปี 2023

สองตัวขับเคลื่อนหลักคือ:

ภาคอาคาร +6.8%: ฤดูหนาวที่หนาวกว่าค่าเฉลี่ยทำให้การใช้เชื้อเพลิงเพื่อให้ความอบอุ่นเพิ่มขึ้น
ภาคไฟฟ้า +3.8%: นี่คือจุดที่เกี่ยวกับ AI โดยตรง Rhodium ระบุว่าความต้องการไฟฟ้าใหม่ที่ใหญ่ที่สุดมาจากอาคารพาณิชย์ โดยเฉพาะดาต้าเซ็นเตอร์สำหรับ AI และการขุดคริปโตเคอร์เรนซี รวมถึงลูกค้ารายใหญ่ที่ใช้ไฟฟ้ามหาศาล

ผลกระทบซ้ำเติมคือ เมื่อก๊าซธรรมชาติแพงขึ้นจากความต้องการทำความร้อนและการส่งออก LNG ถ่านหินซึ่งเป็นเชื้อเพลิงที่สกปรกที่สุดจึงกลับมาผลิตไฟฟ้าเพิ่มขึ้น 13% เมื่อเทียบกับปี 2024 แม้ว่าพลังงานแสงอาทิตย์จะโตถึง 34% และสัดส่วนไฟฟ้าปลอดคาร์บอนบนกริดสหรัฐฯ จะทำสถิติสูงสุดที่ 42% ก็ตาม

Rhodium เตือนว่า การเติบโตของดาต้าเซ็นเตอร์กำลังทำให้ความต้องการไฟฟ้าสวนทางกับเป้าหมายลดการปล่อยก๊าซ สหรัฐฯ ในฐานะผู้ปล่อยอันดับ 2 ของโลกรองจากจีน และเป็นผู้ปล่อยสะสมสูงสุดนับตั้งแต่ยุคอุตสาหกรรม ยังห่างไกลจากเป้าหมายลด 50-52% ภายในปี 2035 เทียบกับปี 2005 อย่างมาก

เมื่อ AI กลายเป็นภาระของสภาพภูมิอากาศ: เราควรกังวลแค่ไหน

คำถามสำคัญสำหรับสายเทคโนโลยีคือ AI กำลังทำให้โลกเสียสมดุลเร็วขึ้นจริงหรือ คำตอบคือ ใช่ แต่ต้องมองอย่างเป็นชั้น

ข้อเท็จจริงที่ยืนยันได้: ดาต้าเซ็นเตอร์ไม่ได้ปล่อยก๊าซโดยตรง แต่ปล่อยทางอ้อมผ่านการใช้ไฟฟ้ามหาศาล การฝึกโมเดลขนาดใหญ่และการให้บริการ inference ตลอด 24 ชั่วโมง ต้องการพลังงานต่อเนื่อง การประมาณการของ IEA และงานวิจัยหลายชิ้นชี้ว่า ดาต้าเซ็นเตอร์ทั่วโลกใช้ไฟฟ้าประมาณ 1-1.5% ของไฟฟ้าทั้งโลก และมีแนวโน้มเพิ่มเป็น 3-4% ภายในปี 2030 หากไม่มีมาตรการประสิทธิภาพ

ข้อควรระวังในการตีความ:

ตัวเลข 2.4% ของสหรัฐฯ มาจากการประเมินเบื้องต้น (preliminary estimate) ของ Rhodium ที่ใช้ข้อมูลเศรษฐกิจและข้อมูลผลิตไฟฟ้ามาประกอบกับข้อมูลทางการ เพราะข้อมูลบัญชีปล่อยก๊าซอย่างเป็นทางการมักล่าช้า 1-2 ปี
การเพิ่มขึ้นในปี 2025 ส่วนหนึ่งมาจากสภาพอากาศ (หนาวจัด) ซึ่งเป็นความผันผวนระยะสั้น แต่การเติบโตของดาต้าเซ็นเตอร์เป็นแนวโน้มเชิงโครงสร้างระยะยาว
ไม่ใช่ AI ทุกระบบจะใช้พลังงานเท่ากัน โมเดลที่ปรับจูนดี ใช้ฮาร์ดแวร์รุ่นใหม่ และการวางดาต้าเซ็นเตอร์ในพื้นที่ที่ใช้พลังงานหมุนเวียน จะมีรอยเท้าคาร์บอนต่างกันมาก

ดังนั้นโจทย์ของอุตสาหกรรมเทคโนโลยีจึงไม่ใช่การหยุดพัฒนา AI แต่คือการเร่งประสิทธิภาพพลังงานต่อโทเคน (energy per token) การใช้พลังงานหมุนเวียนแบบ 24/7 และการเปิดเผยข้อมูลการใช้พลังงานอย่างโปร่งใส

สรุป: โลกกำลังสะสมความร้อนเร็วที่สุดในประวัติศาสตร์ แล้วเราจะทำอะไรได้

สิ่งที่ WMO บอกเราชัดเจนในรายงานปี 2025 คือ โลกไม่ได้อยู่ในภาวะสมดุลอีกต่อไป Energy Imbalance สูงสุดในรอบ 65 ปีเป็นสัญญาณว่าระบบโลกกำลังกักความร้อนมากกว่าปล่อยออกอย่างมีนัยสำคัญ มหาสมุทรที่ซับความร้อนไว้ 91% และเท่ากับ 39 เท่าพลังงานมนุษย์ทั้งปี คือหลักฐานเชิงฟิสิกส์ที่ไม่อาจโต้แย้งได้ว่า ปัญหาได้สะสมลึกลงไปใต้น้ำและจะส่งผลต่อระดับน้ำทะเลและระบบนิเวศไปอีกหลายร้อยปี

ในขณะเดียวกัน การปล่อยก๊าซของเศรษฐกิจใหญ่อย่างสหรัฐฯ ที่กลับมาเพิ่มขึ้น 2.4% ในปี 2025 เพราะแรงกดดันจากความต้องการไฟฟ้าของ AI ดาต้าเซ็นเตอร์ เตือนว่า การเปลี่ยนผ่านด้านพลังงานและดิจิทัลต้องเดินคู่กัน

สำหรับผู้อ่าน Dev365TH ประเด็นนี้ไม่ใช่เรื่องไกลตัว นักพัฒนาควรเริ่มคิดถึง Green AI ตั้งแต่การออกแบบ เลือกใช้โมเดลขนาดเหมาะสม ปรับ batching และ caching เพื่อลด inference ซ้ำซ้อน และติดตามตัวชี้วัดอย่าง PUE และ WUE ของผู้ให้บริการคลาวด์ ขณะที่องค์กรควรวางแผนจัดซื้อไฟฟ้าหมุนเวียนควบคู่กับการขยายโครงสร้างพื้นฐาน AI

โลกที่เสียสมดุลทางพลังงานต้องการการตัดสินใจที่สมดุลเช่นกันระหว่างนวัตกรรมและความรับผิดชอบ

แหล่งข้อมูลอ้างอิง

WMO State of the Global Climate 2025 - WMO ยืนยัน Energy Imbalance สูงสุดในรอบ 65 ปี และมหาสมุทรซับความร้อน 91% https://sdg.iisd.org/news/wmo-flagship-highlights-earths-energy-imbalance/
ICOS - Earth’s climate is increasingly out of balance, ocean heat content ทำสถิติใหม่ 9 ปีติด https://www.icos-cp.eu/news-and-events/news/earths-climate-increasingly-out-balance-according-wmos-state-climate
Phys.org / Rhodium Group - Cold winter and AI boom pushed US emissions increase 2.4% in 2025, power sector +3.8% from data centers https://phys.org/news/2026-01-cold-winter-ai-boom-emissions.html
SpaceDaily / Advances in Atmospheric Sciences - มหาสมุทรดูดซับความร้อน 23 ZJ เท่ากับ 39 เท่าพลังงานมนุษย์ทั้งปี https://www.spacedaily.com