คำย่อภาษาอังกฤษ GPS, RADAR ย่อมาจากอะไร?

สมมติว่าวันนี้คุณต้องขับรถไปส่งเพื่อนที่อยู่อีกจังหวัดนึง สิ่งแรกที่คุณทำคือเปิดแอพนำทางพิมพ์ชื่อสถานที่ แล้วรอให้เสียงป้ายยางพาดำเนินการ คุณอาจจะพึมพำว่า "เอาไว้เปิดจีพีเอสหาทางก่อนนะ"

แต่เคยสงสัยไหมว่า คำว่า GPS ที่เราใช้พูดกันจนติดปาก มันย่อมาจากอะไร? แล้วที่ข่าวพยากรณ์อากาศชอบพูดถึง "ภาพจากเรดาร์" ล่ะ เรดาร์มันคืออะไร?

วันนี้เราจะพาคุณย้อนกลับไปดูที่มาของคำย่อภาษาอังกฤษ (Abbreviations และ Acronyms) ที่เราใช้กันจนชินตา ชินหู จนลืมไปแล้วว่ามันมีชื่อเต็มๆ ที่ยาวเหยียดและมีประวัติศาสตร์ซ่อนอยู่

คำย่อ vs อักษรย่อ มันต่างกันยังไง?

ก่อนจะไปดูคำเต็มของแต่ละคำ เรามาเคลียร์ความเข้าใจกันก่อน ในภาษาอังกฤษเขาแบ่งการย่อคำออกเป็น 2 ประเภทหลักๆ ครับ

Initialism (อักษรย่อ): คือการเอาอักษรตัวแรกของแต่ละคำมารวมกัน แล้วอ่านเป็นตัวสะกดทีละตัว เช่น GPS (อ่านว่า จี-พี-เอส) หรือ FBI (เอฟ-บี-ไอ)
Acronym (คำย่อที่อ่านเป็นคำ): คือการเอาอักษรตัวแรกมารวมกัน แต่เราอ่านมันเป็นคำๆ เดียวเหมือนคำปกติ เช่น RADAR (อ่านว่า เร-ดาร์) หรือ NASA (อ่านว่า นา-ซา)

พอรู้แบบนี้แล้ว ทีนี้เรามาดูคำย่อฮิตๆ ที่คุณหนีไม่พ้นในชีวิตประจำวันกันดีกว่า

GPS: พระเอกของคนหลงทาง

Global Positioning System

คำว่า GPS หรือ จีพีเอส ที่เราใช้กันอยู่ทุกวันนี้ ชื่อเต็มของมันคือ Global Positioning System แปรตรงตัวได้ว่า "ระบบระบุตำแหน่งบนโลก"

เรื่องราวของมันเริ่มต้นขึ้นในยุคสงครามเย็น กองทัพสหรัฐอเมริกาต้องการระบบที่จะช่วยบอกตำแหน่งของขีปนาวุธ เรือดำน้ำ และทหารในพื้นที่ต่างๆ ทั่วโลกได้อย่างแม่นยำ พวกเขาจึงส่งดาวเทียมขึ้นไปโคจรรอบโลก ดาวเทียมเหล่านี้จะส่งสัญญาณเวลามายังเครื่องรับบนพื้นดิน แล้วระบบจะคำนวณระยะทางจากเวลาที่สัญญาณเดินทางมาถึง ยิ่งรับสัญญาณจากดาวเทียมหลายดวง ตำแหน่งที่ได้ก็จะยิ่งแม่นยำมากขึ้น

ในช่วงแรก ระบบนี้ถูกใช้เฉพาะทางทหารเท่านั้น แต่ภายหลังเกิดเหตุการณ์เครื่องบินโดยสารตกเพราะหลงทาง ทางการสหรัฐจึงเปิดให้พลเรือนใช้งาน GPS ได้ นั่นคือจุดเริ่มต้นที่ทำให้แอพนำทางบนมือถือเราทำงานได้ราบรื่นในทุกวันนี้

RADAR: เทคโนโลยีที่เกิดจากสงคราม

Radio Detection And Ranging

เรดาร์ คำที่เรามักได้ยินตอนดูข่าวพายุฝนฟ้าคะนอง จริงๆ แล้วมันย่อมาจาก Radio Detection And Ranging ซึ่งแปลว่า การตรวจจับและวัดระยะด้วยคลื่นวิทยุ

เรดาร์ทำงานโดยการปล่อยคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าออกไป ถ้าคลื่นนั้นไปชนวัตถุอย่างเครื่องบิน เมฆ หรือเรือ มันจะเด้งกลับมายังเครื่องรับ เวลาที่คลื่นเดินทางไปกลับจะถูกนำมาคำนวณเพื่อบอกว่าวัตถุนั้นอยู่ไกลแค่ไหนและเคลื่อนที่เร็วแค่ไหน

เทคโนโลยีนี้เป็นหัวใจสำคัญมากในสมัยสงครามโลกครั้งที่ 2 กองทัพอากาศอังกฤษใช้เรดาร์ในการตรวจจับเครื่องบินรบของศัตรูที่บินเข้ามาในเวลากลางคืนหรือในสภาพอากาศที่แย่ จนทำให้พวกเขาสามารถป้องกันประเทศได้สำเร็จ และตั้งแต่นั้นมา เรดาร์ก็กลายเป็นเครื่องมือที่ขาดไม่ได้ในการเดินเครื่องบิน เดินเรือ และพยากรณ์อากาศ

LASER: ไม่ใช่แค่แสงวิเศษในหนังไซไฟ

Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation

คำว่า เลเซอร์ (Laser) ที่เราเห็นตั้งแต่ในปากกาชี้แสง ไปจนถึงเครื่องตัดเหล็กอุตสาหกรรม มันมีชื่อเต็มที่ฟังดูทางวิทยาศาสตร์มากๆ ว่า Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation แปลว่า การขยายแสงโดยการปล่อยรังสีที่ถูกกระตุ้น

เลเซอร์ถูกคิดค้นขึ้นมาในปี 1960 แรกเริ่มนักวิทยาศาสตร์เรียกมันว่า "ประดิษฐกรรมที่กำลังมองหางานทำ" เพราะไม่รู้จะเอาไปใช้ทำอะไร แต่ปัจจุบันเลเซอร์ถูกใช้ในทุกๆ ที่ ตั้งแต่การผ่าตัดตา การอ่านบาร์โค้ดในซูเปอร์มาร์เก็ต ไปจนถึงการส่งข้อมูลผ่านสายเคเบิลใต้ทะเล

SCUBA: สำหรับคนรักการดำน้ำ

Self-Contained Underwater Breathing Apparatus

ถ้าใครเคยไปดำน้ำลึก จะรู้จักชุดดำน้ำที่เรียกว่า สคูบ้า (Scuba) คำนี้ย่อมาจาก Self-Contained Underwater Breathing Apparatus แปลตรงตัวได้ว่า "อุปกรณ์หายใจใต้น้ำแบบพกพาได้ด้วยตัวเอง"

ก่อนหน้านี้ คนที่จะดำน้ำลึกต้องใช้ท่อยาวเสียบกับเรือด้านบนเพื่อสูบอากาศลงมา ทำให้ขยับตัวได้ไม่อิสระ แต่เมื่อมี Scuba นักดำน้ำสามารถแบกถังออกซิเจนไปได้ทั่วทุกแห่งหนใต้ทะเล คำนี้ถูกบัญญัติขึ้นในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 เพื่อให้ทหารฟร็อกแมนสามารถปฏิบัติงานลับใต้น้ำได้สะดวกขึ้น

PIN: อย่าเพิ่งพูดว่า "พินนัมเบอร์"

Personal Identification Number

ตอนไปกดเงินที่ตู้ ATM เครื่องจะบอกให้เราใส่ PIN คำนี้ย่อมาจาก Personal Identification Number หรือ "หมายเลขประจำตัวส่วนบุคคล"

สังเกตไหมว่าบางคนชอบพูดว่า "ใส่พินนัมเบอร์" (PIN Number) จริงๆ แล้วคำว่า PIN มีคำว่า Number ซ่อนอยู่แล้ว ดังนั้นการพูดว่า PIN Number จึงเหมือนกับการพูดว่า "หมายเลขประจำตัวหมายเลข" ซึ่งฟังดูซ้ำซาก ในภาษาศาสตร์เรียกปรากฏการณ์นี้ว่า RAS Syndrome (Redundant Acronym Syndrome Syndrome) คือการใช้คำซ้ำซ้อนโดยไม่รู้ตัว

CAPTCHA: การทดสอบว่าคุณใช่มนุษย์จริงไหม

Completely Automated Public Turing test to tell Computers and Humans Apart

ทุกครั้งที่เราสมัครเว็บไซต์หรือซื้อของออนไลน์ มักจะเจอหน้าต่างให้ติ๊กว่า "ฉันไม่ใช่โรบอท" หรือให้เลือกรูปที่มีสัญญาณไฟจราจร นั่นคือ CAPTCHA

ชื่อเต็มของมันคือ Completely Automated Public Turing test to tell Computers and Humans Apart แปลว่า การทดสอบทัวริงสาธารณะแบบอัตโนมัติเพื่อแยกแยะคอมพิวเตอร์กับมนุษย์

ชื่อนี้ตั้งตาม อลัน ทัวริง (Alan Turing) บิดาของวิทยาการคอมพิวเตอร์ ผู้คิดทฤษฎีทดสอบว่าเครื่องจักรสามารถคิดเองได้เหมือนมนุษย์หรือไม่ แต่ปัจจุบัน AI ฉลาดจน CAPTCHA แบบเดิมๆ ก็แทบจะกันบอทไม่อยู่แล้ว เลยต้องพัฒนาให้เป็นรูปแบบที่ยากขึ้น เช่น การเลือกรูปภาพที่ซับซ้อน

คำย่อในโลกเทคโนโลยีที่คุณอาจไม่เคยรู้ชื่อเต็ม

นอกจากคำข้างต้นแล้ว ในโลกของนักเรียน นักศึกษา และคนทำงานยุคดิจิทัล ยังมีคำย่ออีกมากมายที่เราใช้กันจนเป็นเรื่องปกติ

JPEG: ไฟล์ภาพที่เราเห็นกันทุกวัน ย่อมาจาก Joint Photographic Experts Group ซึ่งเป็นชื่อของคณะกรรมการที่คิดค้นรูปแบบไฟล์นี้ขึ้นมา
PDF: ไฟล์เอกสารยอดฮิต ย่อมาจาก Portable Document Format แปลว่า รูปแบบเอกสารพกพา เพราะมันถูกออกแบบมาให้เปิดได้บนทุกอุปกรณ์โดยไม่เสียรูปแบบ
GIF: ภาพเคลื่อนไหวสั้นๆ ที่เราชอบส่งในแชท ย่อมาจาก Graphics Interchange Format
Wi-Fi: หลายคนคิดว่ามันย่อมาจาก Wireless Fidelity แต่จริงๆ แล้ว Wi-Fi Alliance เคยออกมาเคลียร์ว่า มันไม่ได้ย่อมาจากอะไรเลย! เป็นแค่ชื่อที่คิดขึ้นมาเพื่อให้เรียกง่ายและจำง่าย เพราะชื่อเทคนิคจริงๆ ของมันคือ IEEE 802.11b ซึ่งอ่านแล้วไม่มีใครอยากจดจำ

ทำไมเราถึงต้องใช้คำย่อกัน?

จริงๆ แล้วการใช้คำย่อไม่ได้มีไว้เพื่ออวดความรู้หรือทำให้คนอื่นสับสน แต่มันเกิดจากความจำเป็นในการสื่อสาร

ลองนึกภาพดู ถ้าตอนขับรถจะต้องพูดกับเพื่อนว่า "เดี๋ยวเปิด Global Positioning System หาทางก่อนนะ" คงฟังดูยาวและเสียเวลา หรือถ้านักวิทยาศาสตร์ต้องคุยกันเรื่อง Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation ทุกครั้งที่จะผ่าตัด คนไข้คงตกใจตายก่อนเข้าห้องผ่าตัด

คำย่อจึงเป็นเครื่องมือที่ช่วยให้เราสื่อสารได้เร็วขึ้น กระชับขึ้น และทำให้เทคโนโลยีที่ซับซ้อนดูเข้าถึงได้ง่ายขึ้นสำหรับคนทั่วไป

สรุปและชวนคุย

ภาษามนุษย์เป็นสิ่งมหัศจรรย์ เราสามารถนำคำที่ยาวเหยียดและเต็มไปด้วยศัพท์เทคนิค มาบีบอัดจนกลายเป็นคำสั้นๆ ที่เด็กประถมก็เรียกได้ นี่แหละคือพลังของการสื่อสารที่พัฒนาไปตามกาลเวลา

ครั้งหน้าที่คุณเปิดแอพนำทาง หรือกดเงินผ่านตู้ ATM ลองนึกถึงที่มาของคำเหล่านี้ดู มันจะทำให้เทคโนโลยีรอบตัวเราดูมีเรื่องราวที่น่าสนใจมากขึ้น

ลองสังเกตรอบตัวดูนะครับ มีคำย่อภาษาอังกฤษไหนที่คุณใช้ทุกวัน แต่เพิ่งรู้ว่าย่อมาจากคำเต็มอะไร? มาแชร์ความรู้ใหม่ๆ ที่คุณเพิ่งรู้ในคอมเมนต์กันได้เลย หรือถ้ามีคำย่อไหนที่ยังสงสัย ฝากคำถามไว้ได้เลย เราอาจจะมาไขความลับให้ฟังในบทความหน้า!